Веласіпедны маршрут «Свіцязянскае кальцо»

Маршрут: г. Навагрудак – в. Валеўка – воз. Свіцязь – г. Навагрудак
Працягласць маршруту: 22 км. у адзін бок
Працягласць веладарожкі: 2 км. у адзін бок
Час праходжання маршруту: 1 дзень


Апісанне: Гэты маршрут адметны тым, што не патрабуе асаблівых навыкаў арыентавання ў незнаёмай мясцовасці. Тут няма складаных перашкод на шляху. Да таго ж маршрут пралягае па трасе Р5. Ідэальна падыходзіць для пачаткоўцаў.

Выбраўшы гэты маршрут, вы ўбачыце асаблівы гонар Навагрудчыны – возера Свіцязь. Па шляху руху ёсць магчымасць наведаць Валеўскі народны гісторыка-краязнаўчы турызм, парк-дэндрарый, праваслаўную Петрапаўлаўскую царкву, а так жа эколага-інфармацыйны цэнтр на возеры Свіцязь.

У 18 км на поўдзень ад Наваградка размешчана возера Свіцязь. Вокрут возера размешчаны Свитязанский ландшафтны заказнік. Навукоўцы налічваюць каля возера каля трыццаці розных тыпаў лесу. Само возера адрозніваецца чысцінёй – бачныя драбнюткія камяні на дне. Тут сустракаюцца рэдкія расліны. Tetradinium jawaicum расце толькі на яве і ў Інданэзіі, прибрежник азёрны (Litorellf lacustris) і полушник азёрны (Izoetes lacustris) сустракаецца ў азёрах Польшчы. Але галоўнае з раслін – лабелія водная (Lobelia dortmani). Белыя кветкі над паверхняй вады бачыў яшчэ Адам Міцкевіч, які апеў іх у баладзе “Свіцязь”. І як ня паверыць легендзе аб яго ўзнікненні, расказанай у паэтычна форме Адамам Міцкевічам?

Калісьці Свіцязь была магутным і прыгожым горадам, якія належалі князю Туганаў. Аднойчы прыскакаў ганец ад Міндоўга і заклікаў на дапамогу абложанага Навагрудку.

З’ехала дружына, пакінуўшы адных жанчын, дзяцей і старых. А ноччу сюды наляцелі варожыя войскі. Абложаныя жыхары Свіцязі разумелі, што брама горада хутка паваляцца. Яны падпалілі дома, аддаючы перавагу смерці перад палонам. І раптам адчулі што зямля сыходзіць з-пад ног. На месцы горада з’явілася возера, а жыхары ператварыліся ў кветкі. Калі ворагі дакраналіся да іх, то тут жа паміралі. Так жыхары Свіцязі аддалі перавагу смерць няволі.

Вёска Валеўка знаходзіцца па дарозе на возера Свіцязь. У яе ваколіцах выяўлена стаянка эпохі мезаліту. У Валеўскай школе ёсць цікавы краязнаўчы музей, дзе сабраны шэраг рэдкіх дакументаў і дзе можна даведацца аб гісторыі краю і яго людзях. На тэрыторыі школы гэтак жа можна наведаць парк-дэндрарый. Парк быў закладзены ў 1960 годзе. Сёння ў парку расце каля ста відаў дрэў і кустоў.

У вёсцы дзейнічае праваслаўная Петрапаўлаўская царква (да 1830г. – касцёл). У храме знаходзіцца некалькі старажытных абразоў, а двух’ярусныя драўляны іканастас аздоблены разьбой з пазалотай.

Каля Валеўка размешчана гара Радагошч. Старажытнае гарадзішча, якое адносіцца да перыяду ранняга жалезнага веку і эпохі Кіеўскай Русі, узвышаецца на 20 м. Над рэчкай Нёвдой. Да 1939г. недалёка знаходзілася сядзіба Чомбров – радзіма маці Адама Міцкевіча. Захавалася капліца апошніх уладальнікаў Карповічаў.